Tot voor kort ging elke strategiesessie over twee dingen: groei en AI. Dat verandert. Uit het nieuwste Strategie Trendonderzoek van adviesbureau Berenschot, waarvoor meer dan 600 bestuurders, directeuren en managers zijn ondervraagd, blijkt dat geopolitiek dit jaar een vaste plek heeft veroverd op de agenda. Niet als bijzaak, maar als thema waar bedrijven concreet beleid op maken.
Geopolitiek klimt razendsnel op de prioriteitenlijst
In 2025 noemde 12 procent van de ondervraagde bestuurders geopolitiek als strategisch thema. Dit jaar is dat gestegen naar 18 procent. Dat lijkt een bescheiden sprong, maar in een onderzoek waar de top vijf al jaren wordt gedomineerd door de arbeidsmarkt, innovatie, de energietransitie, digitalisering en wet- en regelgeving, is zo'n stijging opvallend. Er komt geen nieuw thema bovenaan, schrijven de onderzoekers, maar het aantal onderwerpen met een vergelijkbaar gewicht groeit. Bestuurders moeten dus op meer fronten tegelijk scherp blijven, in plaats van op één groot speerpunt te focussen.
Opvallend is ook waar AI in dit plaatje staat. Het onderwerp heeft volgens Berenschot inmiddels een vergelijkbaar belang gekregen als digitalisering, en dat betekent iets: AI is niet langer een experiment aan de zijlijn, maar een strategische noodzaak. Wil je weten hoe dat er in de praktijk uitziet zonder dat je meteen een IT-afdeling moet optuigen? Lees ook ons artikel over slimmer ondernemen met AI zonder extra personeel.
Dit raakt ook jouw bedrijf, niet alleen de multinational
Het is verleidelijk om te denken dat geopolitiek alleen een zorg is voor bedrijven als ASML of Shell. Dat klopt niet. Onderzoek van KPMG onder bestuurders en commissarissen laat zien dat een ruime meerderheid al merkbare gevolgen van geopolitieke ontwikkelingen ervaart. Beveiligingsbedrijf G4S waarschuwt in een whitepaper specifiek voor Nederlandse bedrijven in energie en logistiek: verstoringen in toeleveringsketens, hogere energiekosten en toenemende cyberdreigingen. De Straat van Hormuz wordt genoemd als een van de kwetsbare knooppunten voor internationale handelsroutes, maar ook dichter bij huis merk je het: een leverancier die plots een langere levertijd hanteert, of een energiecontract dat bij verlenging duurder uitvalt dan begroot.
Bijna een op de vijf Nederlandse bedrijven paste het afgelopen jaar de eigen strategie al aan vanwege geopolitieke spanningen, zo melden accountants die bedrijven hierop begeleiden. Grote bedrijven hebben vaak een eigen risicoafdeling die dat soort schokken opvangt. Als zzp'er of mkb-ondernemer heb je die luxe niet. Dan moet je zelf in kaart brengen welke leveranciers echt kritiek zijn voor je bedrijfsvoering, en wat je doet als die onverwacht wegvallen.
Ondernemers investeren toch, ondanks de onzekerheid
Het goede nieuws: onzekerheid betekent niet dat iedereen op de rem trapt. Uit de Exact MKB Barometer 2026, een onderzoek onder ruim 1.700 Nederlandse mkb-ondernemers met 2 tot 250 medewerkers, blijkt dat negen van de tien bedrijven dit jaar gewoon investeren, onder meer in technologie. Het ondernemersklimaat wordt als uitdagend ervaren, vooral door economische ontwikkelingen en wet- en regelgeving, maar de stemming over het ondernemerschap zelf blijft positief. Het gebruik van AI binnen het mkb groeide de afgelopen jaren hard, terwijl dat een paar jaar geleden nog een kleine minderheid was.
Ook het Centraal Bureau voor de Statistiek ziet dat beeld terug: Nederlandse bedrijven verwachten in 2026 meer te investeren dan het jaar ervoor, al daalde de winstgevendheid in diezelfde meting licht. Dat past bij wat we eerder al schreven over waarom Nederlandse bedrijven dit jaar productiever werden: bedrijven investeren niet blind, ze investeren gerichter, met scherpere keuzes over waar het geld naartoe gaat.
Wat je hier concreet mee doet, deze maand nog
Je hoeft geen geopolitiek analist te worden om hiermee aan de slag te gaan. Berenschot vat de nieuwe aanpak zelf treffend samen: scherpte in keuzes, snelheid in uitvoering. Vertaald naar de praktijk van een mkb-bedrijf komt dat neer op een paar concrete stappen.
- Maak een lijstje van je kritieke leveranciers. Welke drie leveranciers kun je echt niet missen, en heb je voor elk een alternatief klaarliggen?
- Reken je energiecontract na. Niet pas bij verlenging, maar nu al. Een contract dat over zes maanden afloopt kun je vandaag al vergelijken met de huidige marktprijzen.
- Zet geopolitiek standaard op de agenda van je kwartaaloverleg. Niet als paniekpunt, maar als vast aandachtspunt, net zoals je ook standaard naar je cijfers kijkt.
- Kijk naar je afhankelijkheid van één regio. Haal je grondstoffen, onderdelen of software uit één land of continent? Dan is dat precies het risico waar de G4S-whitepaper voor waarschuwt.
Let ook op regelgeving die vanuit Europa of Den Haag op je bedrijf afkomt, zeker als je met AI werkt. Lees wat de nieuwe AI-transparantieplicht voor jouw bedrijf betekent als je daar nog niet mee bezig bent.
De ondernemers die dit jaar winnen, zijn niet per se de bedrijven die het hardste groeien. Het zijn de bedrijven die het snelst kunnen schakelen als de wereld om hen heen verandert. En die wereld verandert dit jaar sneller dan de meeste strategieplannen voorzien.