Twee jaar lang leverde bijna iedere Nederlandse ondernemer hetzelfde signaal af: we werken hard, maar we schieten er weinig mee op. De arbeidsproductiviteit daalde in 2023 en 2024 allebei, iets wat het CBS zelden ziet gebeuren in twee opeenvolgende jaren. En toen, in 2025, draaide het beeld om. De Nederlandse economie groeide met 1,8 procent, terwijl er in totaal minder uren werden gewerkt. Het resultaat: de productiviteit per gewerkt uur steeg met 2,4 procent. Voor het eerst in jaren leverde hetzelfde werk meer op, met minder inzet.
Dat klinkt als een statistiek voor economen, maar het raakt precies de kern van waar jij als ondernemer elke dag mee worstelt: hoe krijg je meer voor elkaar zonder dat je team continu overuren draait. De cijfers van dit jaar laten zien dat het kan. De vraag is wat er precies veranderde, en of jij die verandering ook in je eigen bedrijf kunt vasthouden.
De cijfers die eindelijk de goede kant op wijzen
Twee jaar van dalende productiviteit is voor een land als Nederland ongewoon. Econoom Han de Jong wees eerder op de terugval in sectoren die weinig arbeid nodig hebben, waardoor de gemiddelde output per medewerker onder druk kwam te staan. In 2025 sloeg die trend om: bedrijven werkten efficiënter, niet doordat ze harder gingen, maar doordat ze met minder uren hetzelfde of meer voor elkaar kregen. Dat is een belangrijk onderscheid. Productiviteitswinst ontstaat zelden doordat mensen langer doorwerken. Die winst ontstaat doordat processen slimmer in elkaar zitten.
Toch blijft de onderliggende trend zorgelijk. Over de afgelopen tien jaar groeide de arbeidsproductiviteit gemiddeld maar 0,3 procent per jaar, ver onder wat nodig is om de zorg, het onderwijs en de pensioenen betaalbaar te houden nu Nederland vergrijst. Eén goed jaar verandert dat beeld niet, maar het toont wel dat het kán.
Waarom Den Haag ineens vol op productiviteit inzet
Het kabinet neemt het probleem serieus genoeg om er een heel adviesorgaan voor op te richten. Sinds 1 augustus 2026 bestaat de Productiviteitsraad, onder leiding van Pauline van der Meer Mohr, met als opdracht het kabinet jaarlijks te adviseren over hoe de productiviteitsgroei omhoog kan. Onderdeel van die aanpak is een tweede Productiviteitsagenda, waarin het kabinet regels voor huishoudens en ondernemers wil schrappen en vereenvoudigen, en (digitale) dienstverlening gebruiksvriendelijker wil maken.
Dat is meer dan symboolpolitiek. Regeldruk is voor veel kleine bedrijven een van de grootste tijdvreters, en de gedachte achter de agenda is precies wat elke ondernemer ook op eigen schaal zou moeten doen: kijken welke stappen in het proces nog bestaan uit gewoonte, niet uit noodzaak.
Wat dit voor jouw bedrijf betekent
De macrocijfers zijn interessant, maar de echte vraag is wat je er morgen mee doet. Bedrijven die dit jaar productiever werden, deden dat zelden door harder te werken. Ze deden het door te snijden in overhead: minder onnodige overleggen, kortere goedkeuringstrajecten, en werk dat eerder bij drie mensen langs moest voordat het af was, nu bij één persoon blijft liggen. Dat is minder spannend dan een nieuwe tool aanschaffen, maar het levert vaak meer op.
Wil je weten waarom verouderde werkwijzen ook je AI-inzet in de weg zitten? Dat lees je in ons artikel over AI en verouderde processen, waarin dezelfde les terugkomt: nieuwe middelen los je niet op met oude gewoontes.
De vergadercultuur die je productiviteit stiekem opeet
Een van de makkelijkste plekken om te beginnen is de agenda van je team. Onderzoek van vastgoedadviseur Gensler liet al jaren geleden zien dat kantoren die vooral op samenwerking zijn ingericht, de tijd voor geconcentreerd werk juist inperken. Diezelfde valkuil zit in de meeste vergaderculturen: een half uur ingepland voor een update die ook in drie zinnen in een chatbericht had gekund, kost per medewerker al snel een halve dag per week aan losse blokjes tijd.
We schreven eerder al over waarom een open kantoor je nooit je beste werk laat leveren, en dezelfde logica geldt voor je agenda: hoe meer onderbrekingen, hoe minder er echt af komt. Blokkeer voor jezelf en je team vaste uren zonder overleg, en kijk na twee weken hoeveel meer er in die tijd wordt afgerond. Concrete technieken daarvoor vind je ook in onze tips om beter te kunnen concentreren.
Kleine regels die net zo veel opleveren als grote plannen
De overheid schrapt regels om ondernemers te ontlasten. Diezelfde oefening kun je in je eigen bedrijf doen. Pak een willekeurig proces, van offertegoedkeuring tot factuurverwerking, en tel hoeveel stappen erin zitten die er vijf jaar geleden bij kwamen om een probleem op te lossen dat inmiddels niet meer bestaat. Bij de meeste bedrijven die ik spreek, is dat minstens een derde van de stappen. Elke stap die je schrapt, is tijd die teruggaat naar werk dat echt geld oplevert.
Het helpt om dit één keer per kwartaal met je team te doen in plaats van het als een groot reorganisatieproject te behandelen. Kleine, regelmatige opschoonrondes voorkomen dat bureaucratie zich weer opstapelt, precies zoals het kabinet nu jaarlijks wil blijven bijsturen via de Productiviteitsraad in plaats van één keer een plan te lanceren en het daarbij te laten.
Wat je deze week al kunt aanpassen
Je hoeft niet te wachten op het volgende CBS-rapport om te weten of je bedrijf productiever wordt. Kijk deze week naar drie dingen: welke vergaderingen je kunt schrappen, welk goedkeuringsproces onnodig lang duurt, en welke taak bij te veel mensen tegelijk ligt. Verander één van die drie, en meet over een maand wat het verschil is in doorlooptijd. De cijfers van 2025 laten zien dat het momentum er is. Het is aan jou om dat in je eigen bedrijf door te zetten voordat de gewoontes van de afgelopen twee magere jaren weer terugsluipen.