Heb je een chatbot op je website staan, gebruik je AI om productfoto's te bewerken of laat je ChatGPT je nieuwsbrief schrijven? Dan geldt sinds 2 augustus 2026 een nieuwe verplichting die je niet kunt negeren. De Europese AI-verordening verplicht je om klanten te vertellen wanneer ze met AI te maken hebben, en die regel geldt voor elk bedrijf, van eenmanszaak tot beursgenoteerde onderneming.
Veel ondernemers denken dat de AI Act alleen over zware technologie gaat, denk aan gezichtsherkenning of medische AI. De transparantieplicht raakt juist de tools die je waarschijnlijk al dagelijks gebruikt. Tijd om uit te zoeken wat er precies verandert en wat je deze week nog moet regelen.
Wat er sinds 2 augustus verandert
Artikel 50 van de AI-verordening is op 2 augustus 2026 in werking getreden. De Autoriteit Persoonsgegevens bevestigt dat aanbieders en gebruikers van AI-systemen vanaf die datum verplicht zijn om duidelijk te maken wanneer iemand met AI te maken heeft. Concreet betekent dit twee dingen. Een chatbot moet actief melden dat een klant met een AI-systeem praat, niet met een medewerker. En content die AI genereert, zoals een blogartikel of een gegenereerde afbeelding, moet herkenbaar gemaakt worden, bijvoorbeeld met een watermerk of label.
Het bijzondere: er geldt geen overgangsperiode op basis van wanneer je het systeem in gebruik nam. Ook chatbots die je al jaren draait, moeten nu voldoen. Eén uitzondering: het machineleesbare watermerk voor content die al vóór 2 augustus gepubliceerd is, hoeft pas op 2 december 2026 op orde te zijn.
Voor wie geldt dit precies
De verplichting kent geen ondergrens voor bedrijfsgrootte. Ben je zzp'er met een AI-chatbot op je webshop, dan val je er net zo goed onder als een corporate met een callcenter vol AI-assistenten. Vijf typen systemen vallen onder de regels: chatbots die rechtstreeks met mensen communiceren, systemen die synthetische content maken (zoals ChatGPT of een AI-beeldgenerator), deepfakes, AI die publicaties over onderwerpen van algemeen belang genereert, en systemen voor emotieherkenning of biometrische categorisering.
De zwaardere verplichtingen voor hoogrisico-AI, denk aan sollicitatiesoftware die cv's screent, zijn via het Digital Omnibus-pakket uitgesteld naar december 2027. Verwar dat niet met de transparantieplicht van nu, die geldt al.
Wat je deze week praktisch moet doen
Loop dit rijtje af voor je eigen bedrijf:
- Check of je chatbot, zoals op je contactpagina of in je klantenservice, expliciet meldt dat de bezoeker met AI praat
- Voeg een korte melding toe aan blogartikelen, productbeschrijvingen of social media posts die volledig door AI zijn geschreven
- Label AI-gegenereerde afbeeldingen die je publiceert, zeker als ze op echte situaties of personen lijken
- Gebruik je AI voor sollicitatiescreening of kredietbeoordeling? Verdiep je dan alsnog in de hoogrisico-eisen, ook al is de deadline opgeschoven
- Bekijk de praktijkcode van de Europese Commissie, die op 10 juni gepubliceerd is en concrete handvatten geeft
Als je automatiseert met een tool en niet zeker weet of die onder de regels valt, is de vuistregel simpel: praat het systeem met een klant of maakt het content die een klant ziet, dan is transparantie verplicht. Wil je weten welke automatiseringstool sowieso goed bij je bedrijf past, dan hebben we daar een uitgebreid overzicht voor geschreven.
Handhaving en boetes
De Europese Commissie is via de AI Office samen met nationale toezichthouders op 2 augustus gestart met handhaving. In Nederland ligt het toezicht vooral bij marktautoriteiten per sector, met een beperkte rol voor de AI Office zelf. Boetes bij overtreding van de AI-verordening kunnen fors oplopen, tot miljoenen euro's bij de zwaarste categorieën. Voor kleinere overtredingen van de transparantieplicht is de kans op een directe boete klein, maar toezichthouders bouwen nu wel een dossier op. Beter nu je zaakjes op orde hebben dan achteraf uitleggen waarom je chatbot zich al twee jaar voordeed als een medewerker.
AI-agents maken het er niet makkelijker op
Terwijl de transparantieplicht ingaat, groeit tegelijk het aantal AI-agents dat zelfstandig taken uitvoert in bedrijfssoftware. Onderzoeksbureau Gartner voorspelt dat eind 2026 al veertig procent van de zakelijke apps een taakspecifieke agent bevat, tegen minder dan vijf procent een jaar eerder. Dat betekent dat steeds meer software waar je facturen, agenda's of klantcontact mee beheert, straks zelf beslissingen neemt en met klanten communiceert. Precies het type systeem waar de transparantieplicht op gericht is. Wie nu al AI inzet om slimmer te ondernemen, doet er goed aan om bij elke nieuwe tool meteen te checken of de meldplicht is ingeregeld, in plaats van dat achteraf te repareren.
Let wel op met de term "AI-agent" in marketingmateriaal van leveranciers. Veel tools die zichzelf agent noemen, zijn in de praktijk een chatvenster dat over je bedrijf praat zonder er daadwerkelijk iets in te kunnen veranderen. Een systeem dat wél zelfstandig taken en agenda's afhandelt, valt eerder onder de transparantieregels dan een simpele autoresponder.
Dit regel je vandaag nog
De transparantieplicht is geen bureaucratische formaliteit die je kunt laten liggen tot de volgende kwartaalvergadering. Het kost een paar uur om je chatbot een melding te geven en je AI-content te labelen, en het voorkomt dat je over een jaar met een handhavingsverzoek op de mat zit. Begin bij je website: check je chatbot, check je laatste tien blogartikelen en check of je klanten weten wanneer ze met een algoritme praten in plaats van met jou. Wie dat nu regelt, hoeft zich over deze wet geen zorgen meer te maken. En terwijl je toch bezig bent met je AI-processen, is dit meteen een goed moment om je bredere AI-workflow tegen het licht te houden.